Szanowna Pani

Paulina Hennig-Kloska

Minister Klimatu i Środowiska

Wawelska 52/54

00-922 Warszawa

 

 

Szanowna Pani Minister

 

            dotyczy: Wdrożenia rozporządzenia (UE) 2024/1787 w sprawie redukcji emisji metanu oraz uchwalonej nowelizacji Prawa geologicznego i górniczego

W związku z uchwaleniem przez Sejm nowelizacji ustawy Prawo geologiczne
i górnicze, której celem było wyznaczenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego jako organu odpowiedzialnego za wdrażanie rozporządzenia (UE) 2024/1787 w sprawie redukcji emisji metanu w sektorze energetycznym, wyrażamy głębokie zaniepokojenie zarówno kierunkiem legislacyjnym, jak i rzeczywistymi konsekwencjami tej decyzji dla polskiego sektora wydobywczego.

Rozporządzenie metanowe weszło w życie 4 sierpnia 2024 roku i obowiązuje wprost we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. Oznacza to, że niezależnie od naszej woli zobowiązania wynikające z tego aktu już funkcjonują i będą egzekwowane. Komisja Europejska przewidziała kary finansowe za przekroczenia norm emisji. W przypadku Polski może to oznaczać obowiązek zapłaty nawet kilku miliardów złotych rocznie, wyłącznie z tytułu metanu emitowanego z istniejących kopalń.

Szacunki opublikowane m.in. przez Międzynarodową Agencję Energetyczną oraz potwierdzane przez krajowe dane pokazują, że Polska emituje rocznie około 400 tys. ton metanu z działalności górniczej. Przy stawkach przewidzianych przez KE od 1300 do 5600 euro za tonę, mówimy o kosztach od 2 do nawet 10 miliardów złotych rocznie. To wyrok ekonomiczny dla polskiego górnictwa.

Wdrożenie tych regulacji bez uwzględnienia specyfiki krajowego przemysłu wydobywczego, bez rekompensat finansowych, bez realnego planu inwestycyjnego i bez technologicznego wsparcia doprowadzi w prostej linii do upadłości kolejnych kopalń, masowych zwolnień, społecznego niepokoju i kryzysu gospodarczego w regionach górniczych. Skala zagrożeń jest realna, mierzalna i co najgorsze całkowicie przewidywalna.

Nie oszukujmy się, Prezes WUG nie posiada obecnie ani zaplecza kadrowego, ani zasobów technicznych, ani odpowiednich instrumentów prawnych, by efektywnie monitorować, raportować i egzekwować nowe obowiązki nakładane przez Brukselę.
Rząd zamiast budować tarczę ochronną dla branży ogranicza się do formalnego wykonania obowiązku notyfikacyjnego wobec Komisji Europejskiej i ogłasza sukces. To nie jest sukces, to jest kapitulacja. Nie ma krajowego planu redukcji emisji metanu. Nie ma programu wspierającego inwestycje w technologie wychwytu i utylizacji tego gazu. Nie ma też instrumentów łagodzących skutki wdrożenia rozporządzenia takich jak ulgi podatkowe, zwolnienia, system rekompensat czy środki z KPO i Funduszu Modernizacyjnego. Wdrażamy unijny obowiązek bez narzędzi, bez analizy skutków społecznych, bez obrony własnego sektora strategicznego.

W konsekwencji tej bezrefleksyjnej polityki czeka nas: przyspieszona likwidacja kopalń i likwidacja tysięcy miejsc pracy w górnictwie i sektorach powiązanych; pogłębienie kryzysu społeczno-ekonomicznego w regionach górniczych, szczególnie na Śląsku
i w Zagłębiu; zwiększenie importu węgla ze źródeł pozaeuropejskich, o znacznie niższych standardach środowiskowych; realne zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Krajowy Sekretariat Górnictwa i Energetyki NSZZ ”Solidarność”-80 wielokrotnie apelował o opracowanie krajowej ścieżki wdrożenia rozporządzenia z uwzględnieniem warunków funkcjonowania polskich kopalń, o etapowe wprowadzanie wymogów metanowych, o programy pomocowe, ulgowe, inwestycyjne oraz o rzetelne konsultacje publiczne z udziałem strony społecznej i samorządów.

Dziś apelujemy ponownie i z całą stanowczością, wdrożenie rozporządzenia metanowego w obecnym kształcie, bez osłon i bez realnych narzędzi, to decyzja, która zdewastuje polskie górnictwo i uderzy w setki tysięcy polskich rodzin. To nie jest transformacja, to likwidacja.

Szanowna Pani Minister, rozumiemy, że Polska zobowiązana jest do przestrzegania prawa unijnego. Ale nie może się to odbywać bezwarunkowo, bez konsultacji, bez strategii
i bez obrony narodowego interesu. Dopuszczenie do upadku polskiego górnictwa na skutek źle wdrożonych regulacji klimatycznych będzie równoznaczne z porzuceniem nie tylko tysięcy pracowników, ale także podstaw bezpieczeństwa energetycznego państwa.

Apelujemy o natychmiastowe działania legislacyjne, organizacyjne i finansowe, które zabezpieczą kopalnie przed upadłością, stworzą warunki do racjonalnej i sprawiedliwej transformacji oraz zapewnią udział strony społecznej w procesie wdrażania i egzekwowania przepisów rozporządzenia metanowego.

Do wiadomości:

– Premier Rządu RP Pan Donald Tusk,

– Ministerstwo Przemysłu,

– Wyższy Urząd Górniczy,

– Spółki Górnicze,

Stanowisko KSGiE NSZZ Solidaność_80 ws. nowelizacji prawa geologiczno-górniczego – Stanowisko KSGiE NSZZ Solidaność_80 ws. nowelizacji prawa geologiczno-górniczego Plik PDF (209 KB)